Bài dự thi: Lão diêm dân tiên phong nơi ấp đảo (09/10/2017)

TÁC PHẨM DỰ THI CUỘC THI
“BÁO CHÍ VIẾT VỀ NÔNG THÔN MỚI GẮN VỚI CƠ CẤU LẠI NGÀNH NÔNG NGHIỆP" GIAI ĐOẠN 2017-2020
Tác giả: Phú Khuynh, Tạp chí Nông thôn Việt 

 
Chúng tôi gặp ông trong dịp Thành phố tổng kết Chương trình Nông thôn mới (NTM) năm 2016. Ông được mời đến nhận bằng khen của UBND TPHCM với danh hiệu Nông dân sản xuất giỏi trong xây dựng NTM. Không trao đổi được với ông câu nào, vì ông vội vàng theo xe đoàn về Cần Giờ. Ông cười hẹn hò: “Phải qua hai lần đò mới tôi mới về được ấp đảo, ra đó gặp nha…”

 PHÚ KHUYNH_B1_A1.jpg

Tổng kết năm 2016, ông Nguyễn Văn Đổi là một trong sáu nông dân được UBND Thành phố trao bằng khen Nông dân sản xuất giỏi của Chương trình Nông Thôn Mới.


Từ mở đất…

Tháng 3, trời Cần Giờ nắng như đổ lửa, cũng là lúc diêm dân hồ hởi với những mẻ muối chính vụ trắng lốp đồng. Chúng tôi đến nhà ông Năm Đổi tại ấp đảo Thiềng Liềng, xã Thạnh An theo chỉ dẫn của ông: “Nhà tôi cuối đường điện, cuối đường nước ở thành phố này, nhưng hỏi thì ai cũng biết”! Quả nhiên, từ bến đò Cần Giờ qua đảo Thạnh An rồi từ Thạnh An qua ấp đảo Thiềng Liềng, người dân biết khá cặn kẽ “nhà ông Năm Đổi làm muối nuôi tôm”.

Sinh năm 1964, 10 tuổi ông Năm Đổi đã theo cha từ Tiền Giang đi mò cua bắt ốc trên những con sông, vạt rừng, rong ruổi mưu sinh nhiều nơi. Một ngày, cha con ông tới doi đất này. Trông thế đất bằng, bao quanh dòng sông Lòng Tàu quanh năm nước mặn, sẵn có nghề muối trước đó, cha ông và một vài người chú bác trong họ quyết định neo lại. Mỗi nhà một đầu đất, xắn tay bưng từng gốc mắm, sú, vẹt… khẩn hoang, rồi be đất lu nền, bắt đầu cuộc sống của một diêm dân. Còn có gì khó hơn đi mở đất? Thiếu đói, muỗi mòng, sức người thì có hạn… Nhưng rồi gia đình ông cũng khẩn hoang được 5ha đất mép sông, những mẻ muối đầu tiên cũng thành hiện thực. Năm tháng trôi qua, người dân đến đây ngày một nhiều, cùng gia đình ông tiếp tục khai phá đất đảo làm nghề.

Năm 1978, ấp đảo Thiềng Liềng được thành lập với vài chục hộ dân. Công việc mưu sinh chính của người dân nơi đây vẫn là làm muối đất truyền thống trên gần 50ha được khai hoang đầu tiên. Càng về sau người dân từ các tỉnh Tiền Giang, Bến Tre, Long An… đến ở ngày một đông, diện tích sản xuất cũng được mở thêm ra các vạt rừng xung quanh. Tuy nhiên do phương thức sản xuất truyền thống cho năng suất thấp, chất lượng không cao, muối thường bị đen và giá muối thì trồi sụt nên đời sống của hầu hết bà con diêm dân vẫn trong cảnh đắp đổi qua ngày.

 

Đến những mô hình mới

Bao năm miệt mài trên đồng muối, trăn trở với cảnh sống của chính gia đình mình và bà con ấp đảo, ông Năm Đổi quyết tìm hướng đi mới cho đồng muối của mình. Ông lang thang qua các tỉnh, từ Ninh Thuận, Bình Thuận cho đến các tỉnh miền Tây, Bạc Liêu, Cà Mau… để học hỏi những cách làm mới, như cách sản xuất muối trên nền bạt nhựa, làm hồ trữ nước chạt, rồi kết hợp làm muối với nuôi trồng thủy sản... Đi, thấy, biết là vậy, nhưng triển khai đâu dễ vì cần vốn và cả sự liều mình vì đó là tất cả những  khoản tích cóp được từ bao vụ muối của gia đình.

Mọi thứ bắt đầu từ năm 2002, khi chính quyền xã đảo Thạnh An có chủ trương quy hoạch vùng sản xuất, đắp đê ngăn triều để đảm bảo khai thác vùng làm muối tập trung. Nhìn ra hiệu quả từ chủ trương này, gia đình ông hiến gần 1ha đất để làm đê bao quanh đồng muối. Có đê ngăn nước, ông quyết định dành 1,5ha để làm ao nuôi tôm quảng canh thả thưa. Đó cũng là bước chuyển đổi đầu tiên mở đường cho những quyết định sau này của gia đình. Đến năm 2012, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, Chi cục NN&PTNT TP.HCM đã triển khai các dự án hỗ trợ phát triển kinh tế theo điều kiện của từng địa phương. Tại Thiềng Liềng, Chi cục triển khai hỗ trợ, hướng dẫn diêm dân chuyển đổi phương thức sản xuất muối đất truyền thống sang sản xuất muối trên nền bạt nhựa. Cùng với những điều “tai nghe mắt thấy” từ những chuyến đi học hỏi 10 năm trước đó, ông Năm Đổi là người đầu tiên của ấp mạnh dạn xin thí điểm 1.600m2 bạt nhựa lót nền để kết tinh muối. Vụ này, đồng muối nhà ông tăng năng suất hơn 30% so với làm muối đất truyền thống, hạt muối sạch, trắng không bị lẫn tạp chất, giá muối cao hơn, không còn bị thương lái ép giá vì lý do muối bị đen như trước đây. Từ kết quả của vụ muối đầu tiên, ông tiếp tục chuyển đổi toàn bộ gần 4ha diện tích làm muối sang phương thức mới.

Không ngừng cải tiến

PHÚ KHUYNH_B1_A2.jpg
Kết hợp nuôi tôm công nghiệp với làm muối kết tinh trên nền bạt, những mẻ muối của ông Năm Đổi luôn đảm bảo chất lượng.  ​


Gần đây diễn biến thời tiết bất thường, ảnh hưởng nhiều đến hoạt động sản xuất muối của diêm dân. Ông Năm Đổi quyết định đầu tư hầm nước chạt với dung tích 400m3 để trữ nước biển từ cuối vụ trước cho vụ sản xuất kế tiếp (trước và sau thời điểm chính vụ một tháng), khi nước biển không đạt được độ mặn cần thiết. Nước được trữ sẵn nên có thời gian lắng nhất định để loại bỏ tạp chất, thời gian cho mỗi mẻ muối kết tinh rút ngắn được 1/3 so với việc bơm nước trực tiếp từ biển.

Năm 2016, mạng lưới điện quốc gia được phủ tới ấp đảo Thiềng Liềng. Sẵn phần ao nuôi tôm đã có, ông Năm Đổi đầu tư luôn toàn bộ hệ thống máy móc để chuyển sang nuôi tôm công nghiệp kết hợp làm muối. Ông chuyển tất cả máy bơm, máy sục khí bằng động cơ dầu diesel phục vụ ao nuôi tôm sang động cơ điện. Như vậy, vừa tránh được nguy cơ dầu loang từ máy nổ xuống nước làm tôm ngạt, vừa có thể nuôi tôm với mật độ giống dày hơn trên cùng diện tích, cho năng suất cao hơn nhờ chạy máy sục khí bằng động cơ điện nên công suất tạo khí lớn hơn. Nhưng thay vì nuôi tập trung toàn bộ diện tích theo vụ thì ông chỉ nuôi luân phiên từng ao, cứ một ao nuôi thì ao còn lại dành thời gian xử lý đất nền, lắng nước cấp cho ao đang nuôi và xoay vòng ngược lại. “Nuôi tôm chủ yếu là phòng bệnh bắt nguồn từ môi trường, nếu không dành đủ thời gian xử lý môi trường nuôi đảm bảo thì thiệt hại có khi lớn hơn cả lợi nhuận nuôi tập trung toàn bộ diện tích”. Năm 2016 thí điểm với một lứa tôm trên diện tích 7.500m2, gia đình ông thu hoạch hơn 6,3 tấn tôm thẻ thương phẩm. Trừ toàn bộ chi phí, ông còn lãi hơn 250 triệu đồng. “So với cách nuôi quảng canh, hiệu quả của việc chuyển đổi nuôi công nghiệp gần như gấp đôi. Chưa kể nước sau khi thay từ ao nuôi thì bơm qua vuông muối cho kết tinh và tiếp tục thu hoạch, một công đôi việc”. - Lão nông phân tích.

Hai nhiệm kỳ liên tục, ông Năm Đổi được bà con tín nhiệm trong vai trò là Chi Hội trưởng Chi Hội Nông dân ấp Thiềng Liềng. Người thật, việc thật, hiệu quả thật - các mô hình của ông Năm Đổi luôn là điểm đến tham khảo của bà con nhiều địa phương, như là minh chứng cho những thành quả của các chương trình chuyển đổi phát triển kinh tế theo điều kiện địa phương mà Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM hướng đến.​/.


Danh sách ý kiến
Gửi ý kiến
  • Tiêu đề:
  • Người gửi:
  • Email:
  • Số điện thoại:
  • Mã bảo vệ: Mã xác nhận
  • Nhập mã bảo vệ
  • Nội dung:
Gửi ý kiến