Bài dự thi: Xây dựng nông thôn mới trong bối cảnh đô thị hóa: Phải khoa học, bài bản. (07/08/2017)


TÁC PHẨM DỰ THI CUỘC THI
“BÁO CHÍ VIẾT VỀ NÔNG THÔN MỚI GẮN VỚI CƠ CẤU LẠI NGÀNH NÔNG NGHIỆP" GIAI ĐOẠN 2017-2020
Tác giả: Nguyễn MaiBáo Hà Nội mới 

Bài 1: Thời cơ trong thách thức

 Xây dựng nông thôn mới trong quá trình đô thị hóa phù hợp với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, tái cơ cấu nông nghiệp, nâng cao điều kiện sống người dân nông thôn gần với điều kiện sống người dân đô thị trên địa bàn TP Hà Nội là xu thế tất yếu trong thời gian tới. Vấn đề đặt ra là cần phải tính toán bước đi, cách làm khoa học, bài bản để tranh thủ lợi thế, giảm thiểu những bất cập, hệ lụy của quá trình này vốn đã xảy ra ở không ít khu vực ven đô thời gian qua.

Quá trình đô thị hóa thực sự tạo ra không ít thách thức mới tác động đến cuộc sống của người dân nông thôn. Tuy nhiên, ngay trong thách thức cũng có rất nhiều thời cơ. Công nghiệp, dịch vụ thương mại phát triển, hạ tầng kỹ thuật nông thôn được đầu tư khang trang... là điều kiện để ngoại thành Hà Nội thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho nông dân.

 

NGUYỄN MAI_01.jpg 

Khu đô thị Nam An Khánh thuộc xã An Khánh (huyện Hoài Đức). 

Ảnh: Bá Hoạt


Đổi thay ở những “phố làng”

 

Sau 4 năm trở thành xã nông thôn mới, diện mạo xã An Khánh (huyện Hoài Đức) đã có nhiều đổi thay. Vây quanh những xóm làng bình yên là Khu đô thị Bắc An Khánh và Nam An Khánh với những tòa nhà chung cư cao tầng. Nhịp sống của người dân ven đô sôi động hơn nhờ hoạt động sản xuất, kinh doanh diễn ra khá tấp nập.


“Từ xã thuần nông với 500ha đất nông nghiệp, giờ đây địa phương chúng tôi chỉ còn 100ha và cũng đã nằm trong quy hoạch sắp tới sẽ thu hồi. Không còn ruộng, nông dân An Khánh chuyển sang làm công nhân trong cụm công nghiệp, kinh doanh, buôn bán. Dẫu còn nhiều vất vả nhưng thu nhập từ ngành, nghề mới khá hơn hẳn so với làm ruộng trước đây. Nhờ vậy, các gia đình đều có nhà cửa khang trang, điều kiện chăm lo cho con cái học hành tốt hơn” - Chủ tịch UBND xã An Khánh Nguyễn Huy Hoán chia sẻ.


Chuyện “phố làng” từ lâu không còn lạ ở những huyện ven đô của Hà Nội. Đến xã Tứ Hiệp, huyện Thanh Trì, tuyến đường giao thông vào trụ sở xã được trải nhựa thẳng tắp. Nhà trong thôn đều được đánh số, đường ngõ xóm được đặt tên. Phó Chủ tịch UBND xã Tứ Hiệp Lưu Xuân Dũng cho hay, từ năm 1999 đến nay địa phương có khoảng 40 dự án lớn nhỏ đầu tư phát triển khu đô thị, công nghiệp. Nhiều gia đình có đất rộng xây dựng nhà trọ cho thuê, một số lao động có sức khỏe mở cửa hàng kinh doanh buôn bán ở chợ Tứ Hiệp, Văn Điển hoặc làm ngành nghề phụ. Lớp trẻ đi học rồi đi làm nghề khác và hầu hết đã thoát ly khỏi nghề nông. Do vậy, sản xuất nông nghiệp của xã chỉ chiếm 10% trong cơ cấu kinh tế.


Chủ tịch UBND huyện Hoài Đức Nguyễn Quang Đức cho biết, do nằm giáp với nội đô nên Hoài Đức có nhiều lợi thế trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bởi vậy giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ chiếm 93%, nông nghiệp giảm xuống chỉ còn 7%. Đời sống người dân được nâng lên rõ rệt, thu nhập bình quân đầu người của huyện đã đạt khoảng 39 triệu đồng/người/năm.

Về cơ bản, đô thị hóa đã làm cho đời sống của nhân dân ngoại thành phát triển hơn, kinh tế được cải thiện rõ rệt, hạ tầng được đầu tư khang trang. Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo Chương trình 02-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội về "Phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nông dân giai đoạn 2016-2020”, thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn Hà Nội đạt 36 triệu đồng/người/năm. Ở các xã ven đô, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ thương mại phát triển thì thu nhập bình quân đầu người cao hơn, đạt từ 40 đến 45 triệu đồng/người/năm.

Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ có 5 khu đô thị vệ tinh đã được Chính phủ phê duyệt gồm: Hòa Lạc, Sơn Tây, Xuân Mai, Sóc Sơn và Phú Xuyên. Do vậy, quy hoạch tổng thể các xã, huyện nông thôn mới để phát triển trở thành các phường, quận là xu thế tất yếu và cần có những bước đi phù hợp. 

Bài toán "hóc búa" từ đô thị hóa


Đô thị hóa đang đặt ra không ít thách thức và cũng là nhân tố thúc đẩy phát triển cho các địa phương trong xây dựng nông thôn mới. Chủ tịch UBND xã An Khánh Nguyễn Huy Hoán cho biết, việc gia tăng dân số quá nhanh đang “đè nặng” lên hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của xã. Hiện số dân của An Khánh khoảng 30.000 người, tăng gấp đôi so với cách đây 4 năm. Dự kiến đến cuối năm nay, dân số của địa phương này sẽ tăng thêm khoảng 10.000 người nữa khi một loạt các khu đô thị hoàn thiện. Dân số đông trong khi hạ tầng chưa đáp ứng được dẫn tới quá tải về giáo dục, giao thông, cấp thoát nước...


Tương tự, tại xã Tứ Hiệp, người nhập cư về Khu đô thị Tứ Hiệp và khu đấu giá của xã từ năm 2016 đến nay khoảng 3.000 người. Chưa tính, người dân các nơi về xã mua đất, làm nhà và thuê nhà trọ tăng dần qua các năm nâng tổng số dân toàn xã lên 18.000 người. Phó Chủ tịch UBND xã Lưu Xuân Dũng cho biết, khi triển khai xây dựng nông thôn mới, xã đã đầu tư xây dựng trường mầm non đạt chuẩn (35 cháu/lớp), tuy nhiên, đến nay số học sinh đã lên tới 50 cháu/lớp. Không chỉ quá tải về trường lớp, mà dân số tăng, trong khi hạ tầng chưa đáp ứng kịp còn khiến cảnh ùn tắc giao thông diễn ra "như cơm bữa". Công tác bảo đảm an ninh trật tự, phòng chống dịch bệnh cũng gặp khó khi thiếu cán bộ.


Thực trạng trên cũng đang diễn ra ở nhiều địa phương của Hà Nội. Chủ tịch UBND huyện Đông Anh Phạm Văn Châm cho biết, một số xã trên địa bàn huyện đã hoàn thành xây dựng nông thôn mới nhưng do đô thị hóa, cơ sở hạ tầng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu. Ví như ở xã Kim Chung, nơi có Khu công nghiệp Thăng Long, hàng chục nghìn lao động đổ về đây làm việc mang theo gia đình, con cái khiến hạ tầng đều quá tải... Rõ nhất là việc thiếu trường học nhưng chưa có hướng giải quyết.

Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Hà Nội Lê Thiết Cương cho biết, bài học từ huyện Từ Liêm (cũ) nay trở thành quận Nam Từ Liêm và Bắc Từ Liêm cho thấy, việc xây dựng nông thôn mới trong bối cảnh đô thị hóa cần được tính toán kỹ. “Dù trở thành phường nhưng nhiều địa bàn hai quận này vẫn còn những tuyến đường giao thông nhỏ hẹp; nhiều tổ dân phố vẫn chưa có nhà văn hóa, nhà hội họp và tỷ lệ người dân làm nông nghiệp khá cao” - ông Cương nhấn mạnh.

Bài 2: Tránh “vỏ” đô thị, “ruột”... nông thôn

Xây dựng nông thôn mới hôm nay chính là tạo đà cho phát triển đô thị trong tương lai gần. Tuy nhiên, một số nơi vẫn còn thực trạng “vỏ” là đô thị, nhưng “ruột” vẫn... nông thôn. Vì vậy để khắc phục, Ban Chỉ đạo Chương trình 02-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội về "Phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nông dân giai đoạn 2016-2020" đặc biệt quan tâm trong lãnh đạo, chỉ đạo nhiều vấn đề về an sinh xã hội, quy hoạch, định hướng phát triển kinh tế - xã hội cho từng xã, từng huyện...


Bảo đảm quy hoạch, hạ tầng đồng bộ


Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Hà Nội Lê Thiết Cương cho biết, khi xây dựng đề án nông thôn mới, hầu hết các xã đều lập quy hoạch nông thôn đơn thuần, vì vậy phải rà soát, điều chỉnh quy hoạch cho phù hợp với phát triển đô thị trong tương lai và tránh lãng phí nguồn lực đầu tư. Mới đây, kiểm tra thực tế việc thực hiện Chương trình 02-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội tại các huyện, thị xã, các đồng chí trong Thường trực Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy đều lưu ý các địa phương xây dựng nông thôn mới cần có tầm nhìn, gắn chặt với đô thị hóa. Phải xác định định hướng của một số ngành, lĩnh vực, gắn với các vùng sản xuất hàng hóa lớn nhằm phục vụ quá trình tái cơ cấu nông nghiệp, phục vụ dân sinh. Cùng với đó, xác định hướng phát triển, nguyên tắc áp dụng các chỉ tiêu kinh tế, kỹ thuật cho các khu chức năng, cơ sở hạ tầng nông thôn để bảo đảm yêu cầu xây dựng nông thôn mới...

NGUYỄN MAI_02.jpg

Đường làng xã Thanh Cao (huyện Thanh Oai, Hà Nội) khang trang sạch đẹp.

Ảnh: Đức Nghiêm


Kiểm tra tại huyện Hoài Đức, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Đào Đức Toàn lưu ý huyện cần có dự báo, lường trước được những vấn đề đô thị hóa đặt ra để có biện pháp ứng phó. Bởi Hoài Đức đang có khoảng 230.000 người dân nhưng dự báo trong khoảng 5 đến 10 năm tới con số này nâng lên từ 400.000 đến 500.000 người. Do đó, huyện cần quy hoạch quỹ đất để phát triển cơ sở hạ tầng sau khi trở thành quận. Tại huyện Thanh Oai, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Ngô Thị Thanh Hằng chỉ rõ: Theo quy hoạch, huyện Thanh Oai thuộc vùng phát triển đô thị xanh. Khi triển khai, huyện phải tính đến việc đô thị hóa. Cùng với nỗ lực của huyện, các sở, ngành cần hướng dẫn địa phương trong xây dựng nông thôn mới gắn với đô thị trong tương lai...


Theo chức năng nhiệm vụ được giao, hiện nay Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội đang rà soát điều chỉnh, bổ sung quy hoạch chi tiết khu trung tâm xã, quy hoạch chi tiết điểm dân cư nông thôn thuộc quy hoạch xây dựng xã nông thôn mới trên địa bàn thành phố. Đây là cơ hội để các địa phương điều chỉnh quy hoạch, khớp nối hạ tầng, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.


Bồi dưỡng cán bộ quản lý, phát huy nét đẹp văn hóa


Theo Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong, quá trình đô thị hóa, người dân các nơi nhập cư về Hà Nội ngày càng nhiều. Các huyện Hoài Đức, Đông Anh, Thanh Trì... đều là những huyện giàu truyền thống văn hóa. Các địa phương hiện nay gần như mới chỉ quan tâm đến việc xây dựng các nhà văn hóa mà chưa quan tâm nhiều đến phát huy những giá trị văn hóa ở cơ sở. Do vậy, phải tìm “lối thoát” để bảo lưu và phát triển những nét đẹp văn hóa đang bị ảnh hưởng bởi quá trình đô thị hóa. Những điều tưởng là nhỏ như nếp ăn, nếp ở, sinh hoạt, ở nông thôn khác so với thành thị, người dân cần phải có sự dung hòa, thay đổi.


Ở một góc nhìn khác, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Đào Đức Toàn lưu ý: "Riêng một khu đô thị cũng có đến hàng nghìn căn hộ. Cư dân có thể bằng cả một xã. Do vậy, cơ cấu hành chính làm thế nào để đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị cũng là điều đáng bàn. Các địa phương cần phải đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ quản lý nhà nước có trình độ chuyên môn trong quản lý đô thị sẵn sàng đáp ứng công việc".


Bên cạnh đó, việc giải quyết việc làm cho nông dân sau thu hồi đất, phát triển làng nghề, xử lý ô nhiễm môi trường... cũng đang là vấn đề bức thiết. Mặc dù thành phố rất quan tâm đến vấn đề này, tuy nhiên phải xác định việc nào làm trước, việc nào làm sau, cũng như đòi hỏi nguồn lực đầu tư khá lớn. Sản xuất nông nghiệp ở các huyện ven đô, dù chiếm tỷ trọng nhỏ trong cơ cấu kinh tế song lại liên quan đến nhiều hộ dân. Vì vậy, Ban Chỉ đạo Chương trình 02-CTr/TU của Thành ủy chỉ đạo đẩy mạnh chuyển dịch sang sản xuất rau, hoa, quả theo hướng đến nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái; sản xuất nông nghiệp sạch, liên kết chuỗi và gắn với phát triển du lịch... để nâng cao giá trị.


Rõ ràng, để có thể chuyển từ huyện trở thành quận, các địa phương phải đáp ứng các tiêu chí về cả hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Mặc dù đã đạt hoàn thành xây dựng nông thôn mới cấp xã, cấp huyện nhưng với yêu cầu phát triển đô thị thì vẫn còn nhiều việc phải làm. Bởi mục tiêu cuối cùng của mọi chương trình là vì cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân, cả về vật chất lẫn tinh thần.


Danh sách ý kiến
Gửi ý kiến
  • Tiêu đề:
  • Người gửi:
  • Email:
  • Số điện thoại:
  • Mã bảo vệ: Mã xác nhận
  • Nhập mã bảo vệ
  • Nội dung:
Gửi ý kiến